واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
668
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
ارسلان خان فرمود تا بناى مناره را منحصرا به خرج وى تجديد كنند « 1 » . مؤلف « كتاب ملازاده » « 2 » ساختمان مناره را مربوط به سال 521 هجرى ( 1127 ميلادى ) مىداند . تدين ارسلان خان ، گذشته از اين ساختمانها و لشكركشى عليه كفار « 3 » ( محتملا عليه قپچاقيان ) در رفتار وى با زاهد حسن بن يوسف البخارى السامانى ملقب به « نمدپوش » تجلى كرد . شيخ مزبور سى سال در خانقاه خويش در بخارا زندگى مىكرده و فقط با سبزيجات سدجوع مىنموده . در بخارا جز وى نيز شيخى ديگر بنام ابو بكر كليابادى مىزيسته كه مسلما از خوردن گوشت احتراز مىكرده . ارسلان خان نمدپوش را « پدر » خطاب مىكرده . زاهد توانست به يارى خان بخارا را از « مفسدين و اهل بدعت » مصون دارد . وى هر صوفئى
--> ( 1 ) - نرشخى ، چاپ شفر ، 50 - 49 ؛ اين مناره تا روزگار ما باقى بوده . ( 2 ) - « متون » ، ص 172 . ( 3 ) - به گفتهء بندارى ( چاپ هائوتسما ، 264 ) ارسلان خان ( كه وى احمدش مىخواند . به بعد رجوع شود ) 12000 مملوك ترك داشت و دائما به يارى ايشان عليه كفار ترك لشكركشى مىكرد و مسافت دو ماه راه در سرزمين ايشان به پيش مىراند . رجوع شود به داستان ابن اثير ( چاپ تورنبرگ ، x I ، 55 و بعد ) دربارهء لشكركشيهاى ارسلان خان كه ماركوارت نقل كرده ( . sp 164 . . Komanen , S كه اشاره به مجلد x I I و تاريخ 522 هجرى اشتباها منقول است ) . گفته شده كه ارسلان خان 16000 خيمه از « الاتراك الخطا » به زير فرمان داشته كه كارشان حفاظت مرز ميان دولت او و چين ( الصين ) بوده . ماركوارت از اينجا نتيجه مىگيرد كه شهر ايميل ( نزديك چوگوچاگ كنونى ) را همين مزدوران ساخته بودند ، نه قراختايانى كه با گور خان از چين آمده بودند ( به بعد رجوع شود ) . اين عقيده مسلما خطاست . و اينكه زمانى قدرت خان سمرقند آنقدر به سوى شمال بسط يافته بوده بالكل غير محتمل است .